‘Stel de ontwikkeling van kinderen centraal’
Het team Onderwijs & Omgeving van B&T werkt samen met opdrachtgevers aan meer kansengelijkheid, binnen én buiten de muren van de school. Adviseur Ruud Barnhoorn vertelt over zijn ervaringen bij de kansencirkel in Haarlem. ‘Met onderwijs alleen red je het niet.’
Kinderen en jongeren brengen maar ongeveer 14 procent van hun tijd op school door. Wanneer je echt verschilt wilt maken in hun ontwikkeling, zul je ook in de opvang, in de wijk en op het sportveld aan de slag moeten. B&T is ervan overtuigd dat we een belangrijke gezamenlijke opgave hebben: er samen voor zorgen dat al die werelden niet los van elkaar functioneren, maar elkaar juist versterken.
Kansencirkel
De adviseurs van Onderwijs & Omgeving van B&T helpen om verbindingen te leggen. Ze ondersteunen bij het ontwerpen, versterken en bestendigen van samenwerking tussen onderwijs, kinderopvang, jeugdpartners, gemeenten en maatschappelijke partners. Een van hen is Ruud Barnhoorn. Hij zet zich al jaren in voor het verbeteren van de ontwikkelkansen van kinderen. Als projectcoördinator is hij betrokken bij de opzet van de verrijkte schooldag ‘de kansencirkel’ in Haarlem, een initiatief voor kinderen in de wijken Schalkwijk, Haarlem -Noord en Haarlem-Oost.
“De coalitie Haarlem is een van de grootste samenwerkingen op dit gebied in Nederland, die nu al zo’n vijf jaar bestaat”, vertelt Ruud. “Het is een samenwerking van scholen dwars door schoolbesturen heen, waar naast de gemeente ook allerlei maatschappelijke partners bij betrokken zijn.” Het bijzondere van de coalitie is dat deze is voortgekomen uit de visie van de gemeente Haarlem om zelf actief te zijn op het gebied van kansenontwikkeling: “De betrokken ambtenaren zagen de voordelen van een integrale aanpak en hebben het initiatief genomen. Zij zorgen daarmee voor verbinding met het jeugdbeleid van de stad.”
Verbindende factor
Als projectcoördinator is Ruud de verbindende factor in de coalitie: “Ik ben aanjager, schets perspectieven en probeer deelnemers te inspireren. Daarnaast ken ik de financieringen en regel ik de verantwoording. Ik ontzorg dus ook.” Dat juist hij projectcoördinator werd in Haarlem, kwam niet uit de lucht vallen. Ruud woont in de stad en kent er veel mensen en organisaties. Ook werkte hij er als directeur van een basisschool en van een buurtcentrum. “Toen zag ik al dat je de ontwikkeling van kinderen centraal moet stellen. Want met onderwijs alleen red je het niet. Kinderen leren en ontwikkelen overal, de hele dag door. ”
Vertrouwen
Omdat kinderen die de grootste uitdagingen hebben, vaak geen netwerk hebben en geen middelen om ook buiten school te leren, is de school de beste ‘vindplaats’, zegt Ruud: “Vanuit de school kun je kinderen die weinig kansen hebben, in contact brengen met bijvoorbeeld sportverenigingen en activiteiten op het gebied van kunst en cultuur. Ik denk dat ieder kind in Nederland de mogelijkheden moet hebben om te groeien en dromen waar te maken.”
De samenwerking en uitvoering van de verrijkte schooldag is geslaagd, zo vinden alle betrokken partijen. “De schaalgrootte van Haarlem heeft daar zeker aan bijgedragen”, aldus Ruud. “De stad is niet te groot en niet te klein. Ambtenaren zijn er bereikbaar en mensen kennen elkaar al snel. Een netwerk is dan gemakkelijk opgebouwd. Het hielp ook dat de gemeente een deel van de financiering op zich heeft genomen voor scholen die net buiten de regeling vielen. Verder waren de schoolbesturen welwillend en stonden de schooldirecteuren ervoor open, dat is natuurlijk een voorwaarde.” De gemeente voert zelf kwaliteitsgesprekken met de scholen en de aanbieders. “Die gaan niet zozeer over verantwoorden, maar over leren. Het resultaat is geen rapport, maar toegenomen vertrouwen tussen alle partners.” Ruud organiseert en leidt ook netwerksessies waarin samen leren centraal staat.
Subsidieregeling School en Omgeving
De gemeente Haarlem en partners maakten bij de start in 2022-2023 gebruik van de eerste subsidieregeling School & Omgeving in 2022-2023. Deze subsidieregeling bestaat nog steeds, en onlangs werd een nieuwe regeling aangekondigd nadat er in het coalitieakkoord extra middelen werden vrijgemaakt. In de kalenderjaren 2027 en 2028 kunnen zo’n 700 nieuwe scholen deelnemen uit het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs, het gespecialiseerd (basis)onderwijs en het praktijkonderwijs. De aanvraagperiode daarvoor loopt van 25 augustus tot en met 15 september.
Per 1 januari 2029 staat een aantal veranderingen op stapel. Dan worden de subsidieregelingen rond School & Omgeving, brugfunctionarissen en schoolmaaltijden samen omgezet in een structureel budget. Waarschijnlijk wordt in de zomer van 2027 bekend welke scholen hiervoor in aanmerking komen. De komst van een structureel budget is volgens Ruud een duidelijk signaal dat het belang van meer leer- en ontwikkelmogelijkheden breed wordt erkend. Toch ziet hij ook risico’s: “Het zou kunnen dat scholen bijvoorbeeld al het geld dat ze krijgen, inzetten voor schoolmaaltijden en niets besteden aan extra ontwikkelaanbod. Dat zou ontzettend zonde zijn.”
Kinderopvang
Dat de kinderopvang vooralsnog vaak buiten de subsidies en regelingen valt, is een gemiste kans, vindt Ruud. “Dit komt voornamelijk omdat de kinderopvang via ouders wordt gefinancierd. Maar de kinderopvang is natuurlijk net zo goed een plek waar kinderen leren en ontwikkelen.” Helaas gaan kinderen van ouders die geen werk hebben, vaak niet naar de opvang. En met de veranderingen in de kinderopvang per 1 januari 2029 zal dat niet anders worden, want de overheid vergoedt dan alleen de kinderopvang voor werkende ouders vrijwel volledig. “Terwijl je vanuit het ontwikkelperspectief van kinderen zou kunnen bedenken dat júist ook kinderen van ouders die niet werken al vroeg kansen moeten krijgen, om te voorkomen dat de verschillen tussen kinderen in Nederland nog groter worden.”
Ruud zet zich dan ook met veel enthousiasme en toewijding in voor een verdere toenadering tussen gemeentes, onderwijs en kinderopvang, ondanks de verschillen in wet- en regelgeving. Dat heeft alles te maken met zijn ideaal van meer ontwikkeltijd tijdens ruimere schooltijden en een uitgebreid aanbod aan extra activiteiten op álle scholen. “Dan bereik je pas echt alle kinderen, ook de kinderen die het het hardst nodig hebben. De organisatie van extra activiteiten wordt met ruimere schooltijden ook makkelijker. Want dan hoeft een muziekdocent niet alleen na twee uur ’s middags te komen, maar kan hij of zij er de hele dag zijn en echt onderdeel van het team en de school worden. En dan kom ik weer bij de kinderopvang, want de kans is groot dat het voor die organisaties in zo’n geval interessanter wordt om een uitgebreid aanbod te ontwikkelen.”
Mindset
Terug naar de coalitie in Haarlem, waarvoor Ruud nog altijd actief is. Wat is volgens hem de doorslaggevende factor voor het succes? “De mindset van alle betrokkenen. We vinden het allemaal belangrijk en willen er hoe dan ook mee doorgaan. Daarom faciliteren we de samenwerking ook zoveel mogelijk: we plannen overleggen geclusterd en maken ruimte om met elkaar uit te wisselen, ook informeel. Zo creëer je verbinding. Als je eenmaal écht samenwerkt, is er heel veel mogelijk.”
En de vraag waar het allemaal om draait: wat levert het op voor de Haarlemse kinderen? Draagt het project bij aan een kansrijke toekomst voor kinderen en jongeren? “We zien dat het welbevinden van kinderen toeneemt en dat hun zelfbeeld verbetert”, vertelt Ruud. “Het is zo fijn dat zij nu ook dingen mogen doen op school waar zij goed in zijn. Dit zorgt er bovendien voor dat ze gemotiveerder zijn om naar school te gaan. Het kan niet anders dan dat dit ook een positief effect heeft op de andere dingen die ze doen op school.”
Het team Onderwijs en Omgeving van B&T helpt onderwijsorganisaties, kinderopvang, gemeenten, jeugdpartners én maatschappelijke partners om die werelden structureel met elkaar te verbinden. De leden van het team houden zich onder meer bezig met de Kansenroute, familiescholen en School & Omgeving, waarover Ruud in dit artikel vertelde. Heb je vragen over hoe je een integrale (wijk)aanpak start, of wil je begeleiding bij het aanvragen van de nieuwe subsidie voor 2027 en 2028? Neem contact met ons op!
