Zicht krijgen op wat er écht leeft in jouw organisatie met een cultuuronderzoek
Heb je al verschillende interventies gedaan maar blijven signalen zich opstapelen? Lukt het maar niet om patronen te doorbreken en blijft noodzakelijke verandering uit? Voel je dat er iets speelt in je organisatie, maar krijg je niet precies de vinger op de zere plek? Dan is het tijd om met een open en onafhankelijke blik te kijken naar wat er onder de oppervlakte leeft. Een cultuuronderzoek door B&T helpt je daarbij.
Wanneer is een cultuuronderzoek waardevol?
In veel organisaties ontstaat een moment waarop de interne samenwerking onder druk staat. Soms zijn niet-functionele of zelfs schadelijke patronen ingesleten, zonder dat duidelijk is hoe ze zijn ontstaan en wat ze in stand houdt. Als leidinggevende, bestuurder of HR-professional wil je dan vooral één ding: helder krijgen wat er precies leeft en speelt, waarom dit logisch is geworden in de context. Én hoe een mogelijke stap vooruit eruitziet.
Een onafhankelijk cultuuronderzoek geeft je dat inzicht. Door met een meervoudige blik te kijken naar de ontstane situatie, ontstaat zicht op interventies die de situatie kunnen verbeteren.
Wat een cultuuronderzoek door B&T jou oplevert
- Inzicht in patronen en dynamiek: je begrijpt hoe gedrag, rollen en ongeschreven regels op elkaar inwerken.
- Taal voor wat vaak wel gevoeld, maar lastig benoemd wordt: medewerkers herkennen zich in de bevindingen en voelen zich gehoord.
- Een eerste beweging in het systeem zelf: de gesprekken met medewerkers brengen al iets op gang, nog vóór de aanbevelingen op tafel liggen.
- Een gedeeld vertrekpunt voor herstel en ontwikkeling: zonder schuldvraag, mét aandacht voor professionele verantwoordelijkheid.
- Praktisch hanteerbare aanbevelingen: passend bij jouw context, historie, toekomst en ambitie.
Onze visie: cultuur is geleefd, systemisch en betekenisvol
Wij zien cultuurvraagstukken niet als kwesties van feiten of schuld, maar van betekenisgeving, interactie en verantwoordelijkheid binnen het geheel. Onderzoek is daarbij geen doel op zich, maar een manier om zicht te krijgen op de geleefde werkelijkheid van je organisatie. Deze werkelijkheid ontstaat immers in interactie tussen mensen binnen de organisatie.
Vijf principes die de kern vormen van onze aanpak
1. Cultuuronderzoek is een interventie op zich
Cultuuronderzoek is nooit neutraal, het is altijd een interventie op zich. Het stellen van vragen, het luisteren en het benoemen van patronen heeft impact op betrokkenen en daarmee op het systeem waarvan zij deel uitmaken. Daarom werken wij met grote zorgvuldigheid, transparantie en aandacht voor het aanwezige en te ontwikkelen veiligheid en vertrouwen.
Wat ik bijzonder waardeerde, is de zorgvuldige en respectvolle aanpak van de onderzoekers. Medewerkers voelden zich werkelijk gehoord, waardoor het onderzoek niet alleen inzicht opleverde, maar ook al een eerste stap vormde richting herstel en verbetering. In die zin heb ik het onderzoek zelf ook als een interventie ervaren.
– Bestuurder van een middelgroot schoolbestuur in het primair onderwijs –
2. Cultuur is een geleefde, systemische werkelijkheid
Wij verstaan onder cultuur de wijze waarop mensen in onderlinge interactie betekenis geven aan wat er gebeurt. Cultuur ontstaat namelijk niet in individuen, maar tussen mensen in de samenhang van rollen, posities, gewoonten en ongeschreven regels en altijd verbonden met context en historie. Daarom benaderen we cultuurvraagstukken als systemische vraagstukken en richten we ons op patronen in interactie die zich door de tijd heen hebben gevormd en bestendigd.
Het cultuuronderzoek heeft ons geholpen om scherper te zien wat er onder de oppervlakte speelde. Het gaf taal aan patronen die we wel voelden, maar nog niet goed konden benoemen. Daardoor ontstond meer begrip en een gezamenlijke basis om verder te kunnen.
– April van Loenen, bestuurder Dunamare –
3. Meervoudige perspectieven geven zicht op het geheel
Wij hanteren het principe dat er niet één werkelijkheid bestaat: iedereen beleeft de werkelijkheid op een andere manier. Daarom brengen wij meerdere perspectieven naast elkaar in beeld, waarbij iedere invalshoek of standpunt betekenisvol is en iets vertelt over hoe het systeem functioneert.
Zo ontstaat een rijk beeld van de situatie. Verschillen tussen perspectieven zien wij niet als probleem, maar als bron van informatie; zij geven inzicht in de wijze waarop informatie stroomt, in (circulaire) patronen en in de dynamiek in de onderlinge samenwerking. Een cultuuronderzoek zien wij dan ook als een belevings- of perspectiefonderzoek.
Wat ik sterk vond aan de werkwijze was de onafhankelijkheid. Er was ruimte voor verschillende perspectieven, zonder dat er gezocht werd naar schuldigen. Juist doordat eerst echt werd geluisterd en geprobeerd werd de context te begrijpen, ontstond een genuanceerd en herkenbaar beeld.
– April van Loenen, bestuurder Dunamare –
4. Geen schuldvraag, wél professionele verantwoordelijkheid
Wij maken expliciet onderscheid tussen schuld en verantwoordelijkheid. We gaan niet op zoek naar een schuldvraag, maar onderzoeken welk gedrag in een bepaalde context logisch en functioneel is geworden en hoe dat bijdraagt aan de bestaande dynamiek. Dat betekent niet dat professionele verantwoordelijkheid verdwijnt. Het onderzoek maakt juist zichtbaar wie vanuit welke positie en rol invloed heeft op herstel en ontwikkeling.
5. Eerst begrijpen, dan evalueren
We beginnen nieuwsgierig en waardevrij: wat gebeurt er, hoe zijn patronen ontstaan, wat houdt ze in stand? Daarbij betrekken we verleden, heden en toekomst. Pas daarna wegen en duiden we patronen, en formuleren we conclusies en aanbevelingen.
Zie ook het onderzoeksmodel dat wij hierbij gebruiken.
Voor wie wij cultuuronderzoek doen
We voeren cultuuronderzoeken uit voor organisaties in het funderend onderwijs, eventueel gecombineerd met partnerorganisaties die bijdragen aan een kansrijke omgeving voor kinderen en jongeren, zoals kinderopvang, welzijn en jeugdhulp.
Klaar om verder te kijken?
Wil je weten of een cultuuronderzoek passend is voor jouw situatie? Plan een vrijblijvend verkennend gesprek met onze adviseurs. We denken graag met je mee.
Neem contact op voor een verkennend gesprek
Veelgestelde vragen over cultuuronderzoek
Een cultuuronderzoek is een onafhankelijk onderzoek naar de geleefde werkelijkheid binnen je organisatie: hoe mensen met elkaar samenwerken, welke patronen zijn ontstaan en hoe ongeschreven regels, rollen en gewoonten op elkaar inwerken. Het geeft taal en duiding aan wat vaak wel wordt gevoeld, maar moeilijk benoembaar is.
Wanneer de interne samenwerking onder druk staat, signalen zich opstapelen of er niet-functionele en soms zelfs schadelijke patronen zijn ontstaan. Er is een sterke behoefte aan zicht op wat er precies speelt en welke stap vooruit helpend kan zijn. Vaak komt de vraag van een bestuurder, schoolleider, directeur of HR-manager die merkt dat ‘meer van hetzelfde’ geen oplossing meer biedt.
Je krijgt inzicht in de patronen en dynamiek die de samenwerking beïnvloeden, een verrijkt beeld vanuit alle perspectieven, en praktisch hanteerbare aanbevelingen voor herstel en ontwikkeling. Daarmee ontstaat een vertrekpunt voor gerichte interventies passend bij de context en historie van jouw organisatie.
Een feitenonderzoek richt zich op het reconstrueren van gebeurtenissen en (soms) op de schuldvraag. Een cultuuronderzoek door B&T gaat over betekenisgeving, interactie en verantwoordelijkheid binnen het geheel. Het gaat niet over schuld, maar over welk gedrag in een bepaalde context logisch is geworden en welke patronen daardoor in stand blijven.
Een cultuuronderzoek is nooit neutraal: het stellen van vragen, luisteren en benoemen heeft impact op betrokkenen en op het systeem. Daarom werken wij met grote zorgvuldigheid, transparantie en doorlopende aandacht voor veiligheid en vertrouwen van het eerste gesprek tot rapportage en terugkoppeling.
We werken voor organisaties in en rond het onderwijs en de jeugd: scholen in het funderend onderwijs (primair, speciaal en voortgezet-onderwijs en mbo), schoolbesturen en samenwerkingsverbanden, gemeenten (onderwijs, jeugd en sociaal domein), kinderopvangorganisaties en maatschappelijke (jeugd)partners.
Het onderzoek wordt uitgevoerd door ervaren, onafhankelijke adviseurs van B&T met diepgaande kennis van het onderwijs – in verbinding met gemeente, kinderopvang en jeugdpartners – en organisatiekunde. Zij kijken met een open, meervoudige blik naar de ontstane situatie en denken mee over passende interventies.
Je start met een vrijblijvend verkennend gesprek. Daarin verkennen we samen de aanleiding en de context rond de vraag. Daarna ontvang je een voorstel op maat, afgestemd op jouw organisatie, doelgroep en gewenste opbrengst.
